ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ

ΕΝΟΤΗΤΑ 11

Η αλληγορία του σπηλαίου

Μετὰ ταῦτα δή, εἶπον,                                                                Μετά, λοιπόν, από αυτά, είπα,

ἀπείκασον τὴν ἡμετέραν φύσιν                                παρομοίασε την ανθρώπινη φύση μας

τοιούτῳ πάθει                                                                                           με μια τέτοια κατάσταση

παιδείας τε πέρι καὶ ἀπαιδευσίας.                 σε σχέση με την παιδεία και την απαιδευσιά.

Ἰδὲ γὰρ ἀνθρώπους                                                                         Σκέψου, λοιπόν, ανθρώπους

οἷον ἐν καταγείῳ οἰκήσει                                  σαν να είναι μέσα σε μια υπόγεια κατοικία

σπηλαιώδει,                                                                                                που μοιάζει με σπηλιά,

ἐχούσῃ τὴν εἴσοδον ἀναπεπταμένην                                     η οποία έχει την είσοδο ανοιχτή

πρὸς τὸ φῶς                                                                                                                     προς το φως

μακρὰν παρὰ πᾶν τὸ σπήλαιον,                                               σε όλο το μάκρος της σπηλιάς·

ἐν ταύτῃ ἐκ παίδων ὄντας                             και μέσα σ’ αυτήν από την παιδική τους ηλικία

(ἰδὲ)   ἐν δεσμοῖς                                     (σκέψου) να βρίσκονται άνθρωποι δεμένοι με δεσμά

καὶ τὰ σκέλη καὶ τοὺς αὐχένας,                                               και στα πόδια και στον αυχένα,

ὥστε μένειν τε αὐτοὺς                                                                          ώστε να μένουν ακίνητοι

εἴς τε τὸ πρόσθεν μόνον ὁρᾶν,                                                 και να βλέπουν μόνο μπροστά,

ὑπὸ τοῦ δεσμοῦ ἀδυνάτους                                        και εξαιτίας των δεσμών να μη μπορούν

περιάγειν κύκλῳ δὲ τὰς κεφαλὰς,                                     να γυρίζουν το κεφάλι γύρω-γύρω,

φῶς δὲ αὐτοῖς πυρὸς ἄνωθεν       και ένα φως από  φωτιά να φέγγει γι’ αυτούς από ψηλά,

καὶ πόρρωθεν καόμενον ὄπισθεν αὐτῶν,                       μακριά και από το πίσω μέρος τους

μεταξὺ δὲ τοῦ πυρὸς καὶ τῶν δεσμωτῶν           και ανάμεσα στη φωτιά και τους δεσμώτες

ἐπάνω ὁδόν,                                                                                να περνά πιο ψηλά ένας δρόμος,

παρ' ἣν ἰδὲ τειχίον                                               κοντά στον οποίο φαντάσου έναν μικρό τοίχο

παρῳκοδομημένον,                                                                                       να έχει χτιστεί κοντά,

 ὥσπερ τὰ παραφράγματα                                                   όπως ακριβώς τα παραπετάσματα

πρόκειται πρὸ τῶν ἀνθρώπων              που έχουν τοποθετηθεί μπροστά στους θεατές τους

τοῖς θαυματοποιοῖς,                                                                      από τους ταχυδακτυλουργούς,

ὑπὲρ ὧν δεικνύασιν                                                                               πάνω στα οποία δείχνουν

τὰ θαύματα.                                               τα τεχνάσματα τους (τις ταχυδακτυλουργίες τους).

Ὁρῶ, ἔφη.                                                                                                               Φαντάζομαι, είπε.

Ὅρα τοίνυν παρὰ τοῦτο τὸ τειχίον                   Φαντάσου, λοιπόν, πλάι σε αυτόν τον τοίχο

ἀνθρώπους φέροντας                                                                     ανθρώπους να μεταφέρουν

σκεύη τε παντοδαπὰ ὑπερέχοντα                                        κάθε είδους σκεύη, που εξέχουν

 τοῦ τειχίου καὶ ἀνδριάντας                                                       από τον τοίχο και ανδριάντες

καὶ ἄλλα ζῷα λίθινά τε καὶ ξύλινα               και άλλα ομοιώματα από πέτρα και από ξύλο

καὶ παντοῖα εἰργασμένα,                           και κάθε είδους κατασκευασμένα αντικείμενα.

οἷον εἰκὸς των παραφερόντων             Φυσικά, από αυτούς που περνούν έτσι φορτωμένοι

τοὺς μὲν φθεγγομένους,                                                              (φαντάσου ότι ) άλλοι μιλούν

τοὺς δὲ σιγῶντας.                                                                                        και άλλοι σιωπούν.

Ἄτοπον, ἔφη, λέγεις εἰκόνα                                         Παράξενη  εικόνα, είπε, περιγράφεις

καὶ δεσμώτας ἀτόπους.                                                                    και παράξενους δεσμώτες.

Ὁμοίους ἡμῖν, ἦν δ' ἐγώ.                                                             Όμοιους με εμάς, είπα εγώ.                 

ΕΝΟΤΗΤΑ 12

Η αλληγορία του σπηλαίου. Η απροθυμία των φιλοσόφων

Τί δέ;                                                                                                                                     Τι λοιπόν;

Τόδε οὐκ εἰκός,                                                                                   Αυτό εδώ δεν είναι φυσικό,

ἦν δ' ἐγώ, καὶ ἀνάγκη                                                               είπα εγώ, και δεν είναι ανάγκη

ἐκ τῶν προειρημένων,              να συμπεράνει κανείς από όσα έχουν ήδη ειπωθεί το εξής,

 μήτε τοὺς ἀπαιδεύτους                                                              ότι δηλαδή ούτε οι απαίδευτοι

καὶ ἀληθείας ἀπείρους                                                ούτε όσοι δε γνωρίζουν την αλήθεια

μήτε τοὺς ἐωμένους διατρίβειν                   ούτε όσοι έχουν την ευκαιρία να ασχολούνται

ἐν παιδείᾳ διὰ τέλους,                                            με την παιδεία ως το τέλος της ζωής τους,

 ἄν ἐπιτροπεῦσαι ποτε                                                   θα μπορούσαν ποτέ να κυβερνήσουν

πόλιν ἱκανῶς,                                                                                         ικανοποιητικά μια πόλη,

τοὺς μὲν ὅτι οὐκ ἔχουσιν                                                                 οι πρώτοι γιατί δεν έχουν

σκοπὸν ἐν τῷ βίῳ ἕνα,                                                                       κάποιο σκοπό στη ζωή τους,

οὗ στοχαζομένους                                               πού θα κατευθύνει οποιαδήποτε πράξη τους                                                   

δεῖ ἅπαντα πράττειν  ἃ ἂν πράττωσιν

ἰδίᾳ τε καὶ δημοσίᾳ,                                                                                είτε ιδιωτική είτε δημόσια,

τοὺς δὲ ὅτι ἑκόντες εἶναι                                                    και οι άλλοι γιατί με τη θέλησή τους

οὐ πράξουσιν,                                                                            δε θα ριχτούν στην ενεργό δράση,

ἡγούμενοι ζῶντες ἔτι                       επειδή θεωρούν ότι, παρόλο που είναι ακόμη ζωντανοί,

ἀπῳκίσθαι ἐν μακάρων νήσοις;                   έχουν εγκατασταθεί στα νησιά των Μακάρων;

Ἀληθῆ, ἔφη.                                                                                                                  Αλήθεια είπε.       

Ἡμέτερον δὴ ἔργον, ἦν δ' ἐγώ,                                                Έργο, λοιπόν δικό μας, είπα εγώ,

τῶν οἰκιστῶν                                                                                         των ιδρυτών της πολιτείας,

ἀναγκάσαι τάς τε βελτίστας φύσεις                            είναι να αναγκάσουμε τους ιδιοφυείς

ἀφικέσθαι πρὸς τὸ μάθημα                                                       να ασχοληθούν με το μάθημα

ὃ ἐν τῷ πρόσθεν ἔφαμεν                                                             το οποίο προηγουμένως είπαμε

εἶναι μέγιστον,                                                                                        ότι είναι το σπουδαιότερο,

ἰδεῖν τε τὸ ἀγαθὸν                                                                               δηλαδή να δουν το αγαθό

καὶ ἀναβῆναι ἐκείνην τὴν ἀνάβασιν,         και να ανέβουν εκείνον τον ανηφορικό δρόμο·

καὶ ἐπειδὰν ἀναβάντες                                                                                   και όταν ανέβουν

ἱκανῶς ἴδωσι,                                                                                και δουν αρκετά (το αγαθό),

μὴ ἐπιτρέπειν αὐτοῖς                                                                να μην τους επιτρέπουμε αυτό

ὃ νῦν ἐπιτρέπεται.                                                                          που τώρα τους επιτρέπεται.

Τὸ ποῖον δή;                                                                                       Και ποιο πράγμα είναι αυτό;

Τὸ αὐτοῦ καταμένειν, ἦν δ' ἐγώ,                                                 Το να μένουν εκεί, είπα εγώ,

καὶ μὴ ἐθέλειν πάλιν καταβαίνειν                                και να μη θέλουν πάλι να κατεβούν

παρ' ἐκείνους τοὺς δεσμώτας                                          κοντά σ’ εκείνους τους δεσμώτες

μηδὲ μετέχειν                                                                                       και να μοιράζονται

τῶν παρ' ἐκείνοις πόνων τε καὶ τιμῶν,                        τους κόπους και τις τιμές εκείνων,

εἴτε φαυλότερα εἴτε σπουδαιότεραι.      είτε είναι αυτές ταπεινότερες είτε σπουδαιότερες.        

 ΕΝΟΤΗΤΑ 13    

Η αλληγορία του σπηλαίου. Ο ηθικός εξαναγκασμός  των φιλοσόφων

Ἔπειτ', ἔφη, ἀδικήσομεν αὐτούς,                                      Έπειτα, είπε, θα αδικήσουμε αυτούς

καὶ ποιήσομεν χεῖρον ζῆν,                                          και θα τους κάνουμε να ζουν χειρότερα,

δυνατὸν αὐτοῖς ὂν ἄμεινον;                                           ενώ θα μπορούσαν να ζουν καλύτερα;

Ἐπελάθου, ἦν δ' ἐγώ, πάλιν, ὦ φίλε,                                          Ξέχασες πάλι, φίλε, είπα εγώ,

ὅτι νόμῳ οὐ τοῦτο μέλει,                                                ότι ο νόμος δεν ενδιαφέρεται γι’ αυτό,

ὅπως διαφερόντως εὖ πράξει                                        πως δηλαδή θα ευτυχήσει εξαιρετικά

ἕν τι γένος ἐν πόλει,                                                         μια κοινωνική τάξη μέσα στην πόλη,

ἀλλ' τοῦτο μηχανᾶται ἐγγενέσθαι                                      αλλά επιδιώκει να υπάρξει αυτό

ἐν ὅλῃ τῇ πόλει,                                                                                         σε ολόκληρη την πόλη,

συναρμόττων τοὺς πολίτας                       ενώνοντας σε ένα αρμονικό σύνολο τους πολίτες

πειθοῖ τε καὶ ἀνάγκῃ,                                                                           με την πειθώ και την βία,

ποιῶν μεταδιδόναι ἀλλήλοις                                       κάνοντας να μοιράζονται μεταξύ τους

τῆς ὠφελίας                                                                                                                    την ωφέλεια,

ἣν ἂν ἕκαστοι                                                                           την οποία ο καθένας (κάθε τάξη)

τὸ κοινὸν δυνατοὶ ὦσιν ὠφελεῖν                                          μπορεί να προσφέρει στο σύνολο

καὶ αὐτὸς ἐμποιῶν τοιούτους ἄνδρας                 και ο ίδιος δημιουργώντας τέτοιους πολίτες

ἐν τῇ πόλει,                                                                                                                         στην πόλη,

οὐχ ἵνα ἀφιῇ τρέπεσθαι                                                όχι για να τους αφήνει να πηγαίνουν

ὅπῃ ἕκαστος βούλεται,                                                                                όπου θέλει ο καθένας,

ἀλλ' ἵνα καταχρῆται αὐτὸς αὐτοῖς                             αλλά για να τους χρησιμοποιεί ο ίδιος

ἐπὶ τὸν σύνδεσμον τῆς πόλεως.                                       για τον ενωτικό δεσμό της πόλης.

Ἀληθῆ, ἔφη· ἐπελαθόμην γάρ.                                         Αλήθεια, είπε· πράγματι, το ξέχασα.

Σκέψαι τοίνυν, εἶπον, ὦ Γλαύκων,                                      Σκέψου, λοιπόν, Γλαύκωνα, είπα,

ὅτι οὐδ' ἀδικήσομεν                                                                                  ότι ούτε θα αδικήσουμε

τοὺς παρ' ἡμῖν φιλοσόφους γιγνομένους,         όσους γίνονται φιλόσοφοι στην πόλη μας,

ἀλλὰ δίκαια πρὸς αὐτοὺς ἐροῦμεν,                       αλλά δίκαια θα μιλήσουμε προς αυτούς,

προσαναγκάζοντες                                                             πείθοντάς τους (με επιχειρήματα)

ἐπιμελεῖσθαί τε                                                                                                και να φροντίζουν

καὶ φυλάττειν τῶν ἄλλων.                                                      και να φυλάσσουν τους άλλους.